
Aan de basis van deze transformatie staat Concret3, een Italiaanse contentmaker met een passie voor mechanica en autotuning. De Pandoro is uitgegroeid tot een van zijn meest iconische projecten: een mechanisch avontuur dat aflevering na aflevering wordt gevolgd door een gemeenschap van liefhebbers.
Een kleine Panda die zeker niet aan ambitie ontbreekt
Het uitgangspunt is een Fiat Panda van de eerste generatie, een populaire auto waarvan de mechanische eenvoud en het lichte gewicht geweldige eigenschappen zijn voor wie een kleine sportwagen wil bouwen. Maar in plaats van een «swap» naar een volstrekt absurde motoropstelling uit te voeren, heeft Concret3 als mechanische basis een motorblok uit de iconische FIRE-motorenfamilie behouden, terwijl deze grondig is omgebouwd.

De motor is een FIRE 1.4 met 8 kleppen uit de Fiat Grande Punto, in zijn atmosferische uitvoering met een cilinderinhoud van 1.368 cm³ en een vermogen van 77 PK. Het gaat dus niet om de T-Jet-motor met turbocompressor die in sommige sportieve versies van de Fiat-groep wordt gebruikt, maar wel om een in serie geproduceerde atmosferische motor, die volledig is herontworpen om een drukvulling te kunnen ontvangen. Deze keuze mag dan verrassend lijken, maar het idee is om een op maat gemaakte aandrijving te bouwen, waarbij slim gebruik wordt gemaakt van het onderdelenassortiment van de Italiaanse fabrikant en vooral door een kleine motor te behouden die past bij de geest van de Panda.
Een onherkenbare 1,4-liter ‘FIRE’-motor
Aangezien dit mechanisme een hoge vuldruk moest kunnen weerstaan en tegelijkertijd een relatief eenvoudige opbouw moest behouden, waren uiteraard ingrijpende aanpassingen nodig. De eerste proeven verliepen zeer moeizaam: de motor weigerde tientallen uren lang te starten, waardoor meerdere accu’s leegraakten vanwege een complexe instelling van de ontsteking in het programmeerbare besturingssysteem. Het voortdurende streven naar betere prestaties zette het mechanisme zwaar op de proef, wat onder meer leidde tot een motorschade (compressieverlies in drie cilinders) en aanzienlijke rookontwikkeling tijdens de eerste testritten, waardoor de montage van de turbo en het uitlaatsysteem moest worden herzien.

De beperkingen van het originele atmosferische motorblok kwamen al snel aan het licht, wat Concret3 ertoe bracht de interne onderdelen te versterken door gebruik te maken van onderdelen uit de 1.4 T-Jet. De zuigers en drijfstangen van deze turbomotor werden zo gebruikt om het onderblok te herbouwen, waarbij ze specifiek werden bewerkt om ze aan te passen aan de geometrie van de FIRE 8-kleppenmotor.

Een andere essentiële parameter voor een ombouw van atmosferisch naar turbomotor: de volumetrische verhouding. De FIRE 1.4 van de Grande Punto heeft oorspronkelijk een compressieverhouding van 11:1. Concret3 legt uit dat deze licht is verlaagd tot ongeveer 10:1. Deze aanpassing is bedoeld om de werking van de motor beter af te stemmen op de hoge drukken van de turbocompressor, met name door het risico op pingelen te beperken. De originele cilinderkop met acht kleppen is behouden, waarbij uitgebreid werk is verricht aan de kanalen, de kleppen en de afstellingen die nodig zijn voor een optimale vulling.
Een Garrett om de kleine viercilinder tot leven te wekken
Om de turbovoeding te garanderen, heeft Concret3 gekozen voor een Garrett GBC20-300-turbocompressor uit de Boost Club Line-serie van de fabrikant. Het gaat om een compact model waarvan het door Garrett opgegeven werkingsbereik goed aansluit bij de ambities van het project.

Voor de montage moest een op maat gemaakte, buisvormige uitlaatverzamelaar van roestvrij staal worden vervaardigd. Ook de uitlaat en de downpipe zijn speciaal voor deze auto ontworpen. Voor de ontsteking worden bobines van BMW gebruikt.

De behaalde resultaten zijn bijzonder indrukwekkend. De eerste configuratie leverde op de testbank ongeveer 200 tot 205 PK en 300 Nm koppel, met een vuldruk van meer dan twee bar. Ter herinnering: de originele motor leverde slechts 77 PK en 115 Nm. Het vermogen is dus met meer dan 2,6 vermenigvuldigd, terwijl ook het koppel aanzienlijk is toegenomen.
Met een opgegeven gewicht van ongeveer 700 kg bedraagt de vermogen-gewichtsverhouding ongeveer 3,4 kg/pk. De tijdens de tests gemeten prestaties doen deze aanpassing eer aan. De acceleratie van 100 naar 200 km/u wordt in ongeveer 12 seconden afgelegd.

Met 300 Nm die uitsluitend naar de voorwielen wordt overgebracht, vormen de versnellingsbak en de aandrijving uiteraard belangrijke uitdagingen. De originele aandrijving was niet ontworpen om dergelijke belastingen aan te kunnen. Concret3 heeft daarom gekozen voor een Abarth C510-versnellingsbak, gecombineerd met een voor dit project aangepaste versnellingsverhouding. Het geheel is voorzien van een versterkte koppeling met een koperen koppelingsplaat en een aangepaste hydraulische bediening.
Een klein maar stevig frame
Daar houdt het werk niet op. Om het vermogen optimaal te benutten en aandrijfverliezen te beperken, is een mechanisch Quaife-sperdifferentieel gemonteerd. Bij een kleine auto met een korte wielbasis heeft de lastverdeling tijdens het accelereren van nature de neiging om de voorwielen te ontlasten. Zonder een geschikt differentieel zou een groot deel van het vermogen verloren gaan door wielspin in plaats van in versnelling te worden omgezet. Het sperdifferentieel vormt daarom een essentieel onderdeel van deze aanpassing, net als de versterkte versnellingsbak.


Ook het onderstel is grondig herzien. De aanpassingen omvatten onder meer schroefveren, aangepaste ophangingsonderdelen, silentblocs van polyurethaan en koppelingen met Uniball-kogelgewrichten. Deze laatste zorgen ervoor dat ongewenste vervormingen van de scharnieren worden beperkt en dat het rijgedrag nauwkeuriger wordt.
Het remsysteem is versterkt met onderdelen uit andere modellen van de Fiat-groep, om te zorgen voor een remvermogen dat is afgestemd op de prestaties en het gebruik op het circuit. De wielen zijn voorzien van Nankang semi-slickbanden, gemonteerd op speciale velgen. Het doel is uiteraard om de beste balans te vinden tussen tractie, zijdelingse grip en rijprecisie.
Een jurk die een eerbetoon is aan een Italiaanse legende
De «Pandoro» heeft al indruk gemaakt tijdens trackdays in Italië, met name op het circuit Tazio Nuvolari bij Pavia. Maar ondanks zijn naam, die doet denken aan een heerlijke taart, zou deze superkrachtige Panda waarschijnlijk niet zo aantrekkelijk zijn zonder zijn uiterlijk. De kleine Fiat is voorzien van een kleurstelling die is geïnspireerd op de legendarische Lancia Stratos HF Alitalia’s die in de jaren zeventig hun stempel drukten op het wereldkampioenschap rally. Het wit, rood en groen van de legendarische Italiaanse luchtvaartmaatschappij, in combinatie met de kenmerkende strepen en opschriften, roepen onmiddellijk herinneringen op aan de glorietijd van de transalpiene rallysport. Het is moeilijk om niet te denken aan de Stratos van Sandro Munari, aan de prestaties van het officiële Lancia-team en aan de wereldtitels die het merk in 1974, 1975 en 1976 behaalde.


Het contrast is bijzonder grappig: aan de ene kant een populaire kleine Panda, oorspronkelijk ontworpen met het oog op eenvoud en zuinigheid; aan de andere kant een uiterlijk dat rechtstreeks is geïnspireerd op een van de meest legendarische rallyauto’s uit de geschiedenis. Met zijn FIRE 1.4-turbomotor van 205 PK, 300 Nm, Abarth-versnellingsbak, Quaife-differentieel en herzien chassis is de Pandoro een werkelijk uniek prototype op basis van de Panda. Hij doet zijn naam uiteindelijk alle eer aan: een kleine Italiaanse specialiteit, verrassend van binnen, en die niemand onberoerd laat!
