Alfa Romeo beter beheerd bij Volkswagen? De Duitsers, Italianen en Fransen zijn het er niet mee eens!

Een paar dagen geleden publiceerde ik een scenario dat puristen nog steeds doet huiveren en pragmatici doen watertanden: wat als Alfa Romeo werd gekocht door de Volkswagen Groep ? Het artikel, dat een paar dagen geleden werd gepubliceerd, herinnerde aan deze dubbele “droom” aan de kant van Wolfsburg: die van Ferdinand Piëch, begin jaren 2010, en vervolgens een tweede benadering in 2018. Twee afwijzingen, en in het midden een belofte die terugkomt als een refrein: de verkoop van Alfa Romeo verviervoudigen door het om te vormen tot een populaire Porsche.

Maar het verhaal eindigde niet met het verhaal. Het ging verder... in de commentaren. En er is één ding dat opvalt: afhankelijk van of je vanuit Frankrijk, Italië of Duitsland leest, hoor je niet dezelfde muziek. Niet dezelfde angst. Niet dezelfde hoop. Niet dezelfde beproeving.

In Frankrijk: “Ze zouden het beter gedaan hebben”... maar tegen welke prijs?

Aan de Franse kant splitst het debat zich in twee zeer herkenbare kampen.

Aan de ene kant zijn er mensen die de huidige situatie met een koude blik bekijken en concluderen dat Volkswagen het, manager tegen manager, waarschijnlijk beter had gedaan. Er zijn enkele zeer concrete spijtbetuigingen: een breder gamma, frequentere vernieuwingen, aanwezigheid in de concurrentie, een stabieler traject. Sommigen vatten het idee in niet mis te verstane bewoordingen samen: Alfa Romeo zou zijn “opgegroeid”.

En wanneer de schaduw van Stellantis in de discussie sluipt, wordt de vergelijking brutaal: “vandaag is het erger omdat ze Peugeot duplicaten aanbieden”, “Alfa zal sterven onder het Stellantis tijdperk”, “waardeloze PSA motoren”. De redenering is eenvoudig: als het Italiaanse “verwaterd” moet worden, kan dat net zo goed met een groep die als machtig, rijk en gestructureerd wordt gezien.

Maar daarnaast is er een andere groep die het idee principieel afwijst, bijna visceraal. Er is een cultureel wantrouwen tegen de Duitse auto, die wordt gezien als te koud, te uniform. Het beeld dat steeds terugkomt is dat van klonen: “een Giulietta gebaseerd op een Golf”, “een Giulia gebaseerd op een Passat”, en vooral die angst voor de badge die op een generiek platform wordt geplakt. Verschillende commentaren zeggen hetzelfde in verschillende woorden: een Alfa Romeo gebaseerd op een Volkswagen had een vermomde Audi/Volkswagen kunnen worden, zonder dat kleine beetje waardoor we Alfa Romeo soms vergeven wat we anderen niet vergeven.

Tussen de twee zijn er de “genuanceerden”: zij die toegeven dat Volkswagen weet hoe je een merk moet bouwen (Cupra-voorbeeld, Lamborghini-voorbeeld), terwijl ze betwijfelen of Alfa Romeo geïndustrialiseerd kan worden zonder getransformeerd te worden.

In Italië: trots, woede... en het Stellantis-proces

In Italië lees je niet alleen over een industrieel debat. Het is bijna een kwestie van identiteit. Ten eerste is er een zeer Italiaanse, bijna bittere, vermoeidheid tegenover de nationale paradox: “in Italië zijn er meer Audi's dan Alfa's op de weg”, “als je veel Alfa Romeo's wilt zien... koop ze dan!”. Alsof de vraag niet alleen was “wie doet het beter?” maar “wie steunt het merk echt?”. Sommige mensen wijzen op deze reflex: mensen verdedigen Alfa Romeo als een symbool, maar ze kiezen er niet altijd voor wanneer ze de bestelbon ondertekenen.

En dan was er nog de anti-Stellantis uitbarsting, nog frontaler dan aan Franse zijde. Het woord “Peugeot” kwam terug als een klap in het gezicht. Er is sprake van verkeerde strategische beslissingen, van uitgestelde modellen, van een merk dat verloren is in een te grote groep, van onsamenhangend management. Volkswagen wordt bijna een comfortabel “alternatief universum”: tenminste, zegt men, zouden de middelen er zijn geweest en zou de productie behouden zijn gebleven “zoals Ducati en Lamborghini”.

Maar zelfs in Italië droomt niet iedereen van de Duitse redder. Sommigen zeggen dat Volkswagen geen wonderen zou hebben verricht: Italiaanse merken hebben al heel lang een reputatie van betrouwbaarheid, en een aandeelhouder zal dat niet in vijf jaar uitwissen. Anderen wijzen vooral op één ding: zonder Marchionne en het Giorgio-project hadden de Giulia en Stelvio er misschien nooit gekomen. Voor dit kamp zou een “Duitse stijl” Alfa Romeo vooral hebben betekend... een Alfa Romeo dat niet langer Alfa Romeo was.

Eigenlijk is Italië het land waar je de meest extreme standpunten vindt: ofwel “beter met hen dan nu”, ofwel “liever dood dan Duitser”. Het is ook het land waar de discussie het snelst verschuift naar politiek, belastingen, de rol van de staat of de figuur van John Elkann. Alsof achter Volkswagen vooral het trauma schuilgaat van een Italiaanse industrie die zich soms onteigend voelt.

In Duitsland: “nee bedankt”... maar niet om dezelfde redenen

Het Duitse geval is fascinerend omdat het een cliché doorbreekt. Je zou denken dat Duitsers het idee van een overname door Volkswagen zouden toejuichen. Een groot deel van de reacties zegt echter precies het tegenovergestelde: “Blijf van Alfa Romeo af”, “In hemelsnaam, niet met Volkswagen”, “Duits verdriet in Alfa Romeo”.

Waarom? Ten eerste omdat Volkswagen voor veel mensen niet de Duitse autodroom vertegenwoordigt, maar de in massa geproduceerde auto, en soms zelfs de verdenking: dieselgate, “gemanipuleerde” motoren, bekritiseerde DSG's... In sommige commentaren wordt Volkswagen beschreven als het symbool van het gestandaardiseerde product, van uniformiteit.

Ten tweede omdat sommige Duitse liefhebbers duidelijk erkennen dat Alfa Romeo auto's kan maken die Volkswagen niet kan maken. Er zijn zelfs uitspraken die de gebruikelijke hiërarchie op zijn kop zetten, zoals het idee dat de filosofie achter de Giulia Quadrifoglio niet uit een VAG specificatie had kunnen komen.

Maar Duitsland heeft ook zijn pragmatische kamp, vergelijkbaar met dat in Frankrijk en Italië: “Met VAG zou Alfa Romeo betere kansen hebben”, “beter dan met Peugeot nu”. Deze mensen hebben het niet over romantiek, maar over overleven. En ze voegen er vaak een belangrijke verduidelijking aan toe: het is niet “Volkswagen” dat de boel redt, het is de groepsstructuur, het vermogen om Skoda op snelheid te brengen, om Seat om te vormen tot Cupra, om een duidelijke identiteit te behouden ondanks gedeelde platforms.

De echte kern van het meningsverschil: “management” of “transformatie”?

Als je de commentaren leest, denk je dat je debatteert over een eenvoudige vraag: “Zou Volkswagen Alfa beter hebben gemanaged?”. Maar in werkelijkheid denkt niet iedereen hetzelfde over het woord “beheren”.

Voor sommigen betekent goed management volume opbouwen, de markt bezetten, het gamma vernieuwen, investeren, budgetten veiligstellen en productplannen stabiliseren. In deze definitie is Volkswagen natuurlijk geloofwaardig en verschijnt Stellantis vaak als een groep waar Alfa Romeo moet vechten om te bestaan.

Voor anderen betekent goed beheer het behoud van een eigenheid, het behoud van een gevoel voor de weg, een mechanische persoonlijkheid, een esthetiek, een karakter. En in deze definitie wordt Volkswagen een risico: dat van de “gestandaardiseerde Alfa Romeo”, te schoon, te rationeel, te inwisselbaar.

Wat opvalt is dat de drie landen precies dezelfde angst delen... maar ze projecteren die op verschillende doelen. De Fransen en Italianen projecteren veel op Stellantis (het pijnlijke heden). De Duitsers projecteren veel op Volkswagen (de twijfel over emotie en de recente technische reputatie). En Italië projecteert op iedereen tegelijk, omdat het onderwerp veel verder gaat dan de auto.

Cupra, Lamborghini, Ducati... het bewijs dat iedereen kiest voor

In deze discussie worden drie namen gebruikt als “bewijs” en iedereen gebruikt ze op de manier die hem het beste uitkomt. Lamborghini en Ducati worden gebruikt om te zeggen: “Volkswagen weet hoe je een Italiaanse identiteit moet behouden”. Maar deze voorbeelden worden ook op hun kop gezet: “ja, technisch beter, maar minder gek”, “de Urus is een supercharged Q8”, “interieurs te Audi”. Kortom, zelfs als Volkswagen slaagt, zien sommige mensen het als een koud succes.

En dan is er Cupra, het voorbeeld dat als een wrede spiegel terug blijft komen: een jong merk, met een sportieve storytelling, dat veel verkoopt en dat bewijst dat je met een gemeenschappelijke technische basis een sterk imago kunt creëren... zolang je maar een stabiele en agressieve strategie hebt. Voor sommigen is Cupra het bewijs dat Volkswagen van Alfa Romeo een modern succes had kunnen maken. Voor anderen is Cupra precies wat ze niet willen: een Golf die denkt dat hij iets anders is.

Had Volkswagen Alfa Romeo beter kunnen beheren?

Deze golf van reacties maakt één ding heel duidelijk: Alfa Romeo is een merk waarop iedereen zijn eigen definitie van de auto projecteert. In Frankrijk schommelt het debat tussen romantiek en efficiëntie. In Italië wordt het gemengd met trots, politiek en woede over het heden. In Duitsland stuit het op wantrouwen jegens Volkswagen... terwijl men erkent dat Alfa Romeo iets heeft wat de Wolfsburgse groep niet heeft.

Uiteindelijk is de vraag misschien niet “wie zou Alfa beter hebben geleid? De echte vraag, de vraag die zo verdeeld is, is: wat zijn we bereid te verliezen om een merk te redden? En precies op dit punt hebben de Duitsers, Italianen en Fransen het niet alleen over Alfa Romeo. Ze hebben het over zichzelf.